Elektra

20141214_145423Voor de theatervoorstelling van Elektra door het NTGent (www.ntgent.be), baseerde de regisseuse zich op de teksten van de drie Griekse tragedieschrijvers Euripides, Sophocles en Aischylos. Doel van Julie Van den Berghe was het antieke stuk terug actueel maken. Hiervoor deed ze onder andere beroep op haar zus, oorlogsverslaggeefster Annabelle, die rapporteert vanuit het Midden-Oosten. Maar ook liet ze zich inspireren door schrijvers als Machiavelli en Virginia Woolf. Drie thema’s staan hierbij centraal: de rol van vrouwen in de oorlog, het zoeken naar een eigen identiteit en de manier waarop we woorden gebruiken om uitdrukking te geven aan onze emoties.

De tragedieschrijvers raakten aan universele onderwerpen, zoals de relatie tussen moeder en dochter, bedrog en wraak. Naast het Oedipuscomplex dat reeds eerder werd beschreven door Freud, bedacht Jung de naam Elektracomplex, wat Freud gedefinieerd had als het fenomeen waarbij een dochter tijdens haar ontwikkeling de vaderfiguur gaat heroïseren en haat gaat ontwikkelen tegenover de moederfiguur.

Het stuk neemt aanvang met een trompetspeler. Tijdens de hele voorstelling zullen koperblazers een centrale rol innemen. Dit als verwijzing naar het belang van dit instrument dat reeds werd gebruikt in de Oudheid. Ook nu nog worden tijdens de Last Post de gesneuvelden herinnerd door koperblazers. Het 3-koppige koor van muzikanten vertolkt op originele manier de rol van het koor.

Een weldoordacht en ver doorgetrokken concept, dat zeker zijn effect niet mist, maar soms ook voor verwarring en chaotiek zorgt. De kakofonie van blazers, getik op metaal en het schreeuwen van de verschillende stemmen zorgt door zijn overdaad voor een verwarrende zoektocht naar aandacht. Er gebeurt zoveel tegelijkertijd dat men op sommige momenten alles hoort en tegelijk niets hoort. Euripides, Sophocles en Aischylos worden soms overschreeuwd.

De regisseuse had het idee om de acteurs grotendeels te laten spelen voor een microfoon met statief, dit als referentie naar de speeches van grote wereldleiders. Weldoordacht, maar ondanks het overduidelijke aanwezige acteertalent, brachten de statieven ook iets statisch in het stuk. Het leek alsof de expressie, mimiek verborgen, geminimaliseerd, haast gesculpteerd werd doordat de acteurs hoofdzakelijk gebonden waren aan hun microfoon.

Verder gaf ze ook de opdracht aan de acteurs om brieven te schrijven naar elkaar in het kader van hun personage. Ze vond de brieven uiteindelijk zo goed dat ze de teksten ook ging gebruiken tijdens de voorstelling. Wanneer Kassandra of Elektra dichtbij het publiek deze hedendaagse tekst vertolken, krijgen de karakters plots iets heel reëels, tastbaar, actueel. Alsof deze oude personages opeens tot leven komen voor je neus en je haast geneigd bent een gesprek met hen aan te gaan. Dit contrast met het prachtige decor van de oude paleismuren die zo doen denken aan het echte paleis in Mycene, zorgt voor een surrealistisch effect.

Dit is een interpretatie die doet nadenken, met acteurs die met minimale fysieke expressie, de woorden als kanonballen tot bij jou slingeren door hun stem maximaal te gebruiken en zo je aandacht op elk moment vasthouden. Ook de kostuums, althans van de vrouwen, hebben iets schreeuwerig in hun kleuren.  De regisseuse heeft bewezen dat oude teksten nog brandend actueel kunnen zijn. De explosie van creativiteit is tot uiting gekomen op het podium. De luide knallen van woorden en muziek leken als spervuur van de ene naar de andere kant te vliegen. Uiteindelijk doet het hele stuk mij eerder denken aan Picasso’s Guernica die met zijn veelheid aan figuren de chaos van de oorlog wou oproepen en niet de oorlog zelf verbeeldde.

Een nieuwe wind waait door de Griekse keuken!

20141019_135802Onlangs ging ik met vriendinnen lunchen in restaurant Philema (philema.com) in Brussel. Wat een verademing! Het maakt me erg blij te zien dat de nieuwe generatie Grieken in België afstapt van het aloude concept van Griekse restaurants, ook al hebben die zeker hun verdienste gehad. De Griekse keuken is immers zoveel meer dan ‘plat du chef’ met de lamskoteletten en keftedes, moussaka of tzatziki. Ook het interieur was dringend toe aan vernieuwing. De obligatoire standbeelden en muurschilderingen hebben plaatsgemaakt voor een nieuw concept: minimalistische rekken met authentieke producten waar niet alleen mee gekookt wordt, maar die ook te koop worden aangeboden. We bestelden verschillende hapjes zoals dakos, choriatiki salade en heerlijke fava gemaakt met spliterwten uit Santorini zodanig dat we met z’n allen van de mezze konden proeven. En na nog een Kretenzische raki, kocht ik met plezier ‘meli dasos’, met op het etiket de vertederende Nederlandse vertaling ‘honing van het bos’ en een doosje ‘faskomilo’, ‘kruidenthee voor een goeie nachtrust’. Dit zijn geen gerechten aangepast aan de smaak van de Belgen, maar precies zoals ze in Griekenland ook geserveerd worden. We waren dan ook in het gezelschap van een grote, luidruchtige tafel Grieken.

Philema staat voor de maaltijd die aangeboden wordt aan gasten en de gastvrijheid die ermee gepaard gaat. Hun filosofie bestaat er uit dat je je geen gast voelt bij hen aan tafel, maar een lid van de familie. Reeds in het antieke Griekenland, was gastvrijheid tegenover vreemdelingen een zeer belangrijk aspect van de cultuur. Ook in het huidige Griekenland is ‘filoxenia’, nog steeds zeer belangrijk.

Verder hebben ze hun concept gebaseerd op het ‘thermopolium’ uit de Oudheid. Dit was een soort bar waar men een snelle, warme hap kon eten. Een beetje zoals de streetfood van tegenwoordig.

Ik draag de oudere generatie een warm hart toe voor de mooie introductie tot de Griekse keuken die ze mij bezorgden, maar ik verwelkom ook maar al te graag deze inspirerende nieuwe restaurants!